ROB-RVT YSERHEEM

In de voorbije 30 jaar is er in Europa een merkelijke afname van het aantal verblijven in verzorgende instellingen. Dit is een gevolg van de uitbouw van thuisopvang buiten de instelling en de dagopvang die verzorgende instellingen zelf aanbieden.
De zorgprogramma’s ontwikkeld tussen 1980 en 1990 zijn nu volwassen en zijn zover dat een evaluatie mogelijk is en dat de gevolgen merkbaar zijn.

Het is ondertussen duidelijk dat het opvangen van bewoners met een grote behoefte aan permanente zorg de beste resultaten geeft in kleine entiteiten gericht op een
intens gemeenschapsleven.

Het ontwerp van een verzorgingstehuis voor bejaarden heeft in de loop der jaren een evolutie gekend. De instelling, met als onderlegger het ziekenhuis, werd vanaf de jaren ‘80 vervangen door de woning. Het begrip verzorging werd uitgebreid en kreeg een ruimere invulling. Met begeleid wonen en huiselijkheid als kernbegrippen.
Hoewel wonen centraal bleef in de benadering van de opvang van bejaarden ontstond er rond de eeuwwisseling een nieuwe onderlegger voor het ontwerp.

Doordat de thuiszorg vandaag de dag zo goed ontwikkeld is en de communicatie dmv telefonie en mobiele telefonie sterk is verbeterd, kunnen mensen steeds langer zelfstandig blijven thuis wonen. Hierdoor is de zorgbehoevendheid van de bewoners die uiteindelijk worden opgenomen veel groter dan vroeger. De druk op het verzorgende personeel vergroot evenredig, los van de verhoogde kwaliteitseisen en de tekorten op de arbeidsmarkt.

Los van het zorgpatroon evolueerde ook het begrip wonen. Het structuurplan Vlaanderen, dat concentratie binnen de bestaande woonkernen bevoorrecht, de beperking van de investeringsmiddelen en van de beschikbare bouwgrond en de inburgering van het begrip duurzaam bouwen hebben een impact op de bouwplannen die nog te vaak wordt onderschat.
Korte verbindingen, efficiënt ruimtegebruik, eenvoudig onderhoud verminderen de druk op het personeel. Kleinere voetafdruk van het gebouw, herbruikbare structuur en minder verliesoppervlakte verminderen de druk op de omgeving.

Dit project illustreert de bovenstaande visie. In een compact gebouw ontwerpen wij boeiende circulatiepatronen met telkens wisselende prikkels, zowel vanuit de buitenwereld als vanuit de binnenwereld.

In dezelfde ruimtes is een kleinschalige aanpak op Cantous* model mogelijk, naast een werking met grotere leefgroepen.
Het geheel moet een welzijnsbevorderende omgeving (healing environment) tot stand brengen. Met bijzondere aandacht voor:
- veiligheid en geborgenheid
- privacy
- keuze vrijheid en autonomie
- interactie van medewerkers en verzorgers
- interactie van familie en buitenwereld
- toegankelijkheid
- rendabiliteit (onderhoud, energieprestaties, ecologie, duurzaam bouwen...)
- buitenwereld (stedelijk en sociaal weefsel, eco logie, duurzaam bouwen,...)