integrale onwerpaanpak toegepast op een ziekenhuis

Bij het ontwerpen van een ziekenhuis zijn in het kader van integrale ontwerpaanpak een drietal niveaus te onderscheiden, te weten integrale ontwerpaanpak op het niveau van:
- de terreinsituatie
- het gebouw
- het detail

Bovenstaande 3 niveaus zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en onderling voorwaarden scheppend; met deze systematiek van werken is gewaarborgd dat de verschillende ontwerpniveaus (terreinsituatie, gebouw en detail) met elkaar zijn verbonden. Het ontwerp van het ziekenhuis wordt van grof naar fijn uitgewerkt. Alle onderdelen worden in samenhang met elkaar technisch geëngineerd; per niveau vindt toetsing plaats van het ontwerp aan de door de opdrachtgever gestelde financiële kaders. Het eindresultaat van deze integrale ontwerpaanpak is een informatiepakket dat geschikt is voor het houden van een voor de opdrachtgever succesvolle aanbesteding.

Op het niveau van het gebouw en het detail wordt het ontwerpproces in tweeën gesplitst. Op het niveau van het gebouw wordt het schetsontwerp gemaakt, op het niveau van het detail het besteksontwerp. Hieronder wordt kort weergegeven welke de aandachtsgebieden en te nemen beslissingen zijn binnen de verschillende niveaus.

integrale onwerpaanpak toegepast op het niveau van de terreinsituatie

Op dit niveau wordt bepaald hoe het ziekenhuis zo optimaal mogelijk kan worden ingepast in de situatie. Veel aandacht gaat daarbij uit naar de logistiek rondom het gebouw.

Beslissingen moeten onder andere worden genomen ten aanzien van:
- De logistieke inpassing en scheiding van patiënten-, bezoekers-, medewerkers- en leveranciersstromen op het terrein en het aan bod van parkeervoorzieningen en laad- en losplaatsen.
- De voor ambulances en andere hulp diensten noodzakelijke vrije aan- en afrijdroutes.
- De aansluiting van het op het terrein gedachte verkeerscirculatieplan op de openbare weg en het openbaar vervoer.
Dit alles in overeenstemming met de gestelde eisen ten aanzien van bijvoorbeeld toegankelijkheid, beveiligbaarheid en sociale veiligheid.

In het kader van gebouwflexibiliteit dient op dit niveau ook stil gestaan te worden bij mogelijke toekomstige ontwikkelingen ten aanzien van bij- en afbouw en alternatieve aanwending cq. afstoting van gebouwdelen.

Het ontwerp van het verkeerscirculatieplan op het terrein, de inpassing van het gebouw in de situatie en de situering van de verschillende gebouwdelen ten opzichte van elkaar en ten opzichte van de daaraan grenzende openbare ruimte en bebouwing is bepalend voor deze vorm van gebouwflexibiliteit.

De op het niveau van de terreinsituatie genomen beslissingen bepalen in belangrijke mate het gebouwontwerp.

Intensieve samenwerking tussen alle betrokken adviseurs, zowel van de kant van de opdrachtgever als van de kant van gemeentelijke overheid, op basis van een integrale ontwerpaanpak, is essentieel.

De volgende zaken worden in dit kader in kaart gebracht en op elkaar afgestemd:
- bergingscapaciteit oppervlaktewater, aanwezigheid kabels en leidingen
- geluidcontouren, externe risico analyse, inpassing in provinciale ontwikkelingsplannen
- ontsluitingen voor snelverkeer, langzaam verkeer en voetgangers, verkeersregelinstallaties, -profielen van wegen, fiets- en wandelpaden
- percentage groen, groenplan, inrichtingsplan, verlichtingsplannen
- beeldkwaliteitsplan, vaststelling rooilijnen, bebouwingshoogte, uitbreidingszones
- obstakelvrije route t.b.v. de ambulance, aanvalsplan van de brandweer.

integrale onwerpaanpak op het niveau van het gebouw

Integrale ontwerpaanpak op het niveau van het gebouw betekent dat het gebouwontwerp tot stand komt door de actieve participatie van de opdrachtgever, de gebruikers en adviseurs in het ontwerpteam. Op het niveau van het gebouw wordt het Voorlopig (VO ) en Definitief (DO) ontwerp opgesteld.

schetsonwerp

In het schetsontwerp worden door de architect de lay-outs van de afdelingen in eerste instantie in een structuurplan op afdelingsniveau en in tweede termijn op kamerniveau uitgewerkt.

De ingenieurs technieken bepalen binnen het schetsontwerp onder de noemer van technisch ontwerp de hoofdopzet van de installatie en de globale afmetingen van luchtkanalen, E-straten, schachten en technische ruimten voor de gebouwinstallaties en de ICT-infrastructuur en toetst zijn ontwerp op basis van de door de opdrachtgever gewenste medische inrichting.

Binnen datzelfde technische ontwerp bepaalt de stabiliteitsingenieur de hoofdopzet van de toe te passen constructies (gebouwstructuren en daaraan gerelateerde bouwtechnieken) en het stabiliteitsprincipe. De interieurarchitect ontwerpt binnen het schetsontwerp een concept beeldkwaliteitsplan en bedenkt ontwerp interieurprincipes voor algemene en bijzondere ruimte.
Uitgangspunt daarbij is standaardisatie als het kan (kantoor en “hotel” functies, openbare publieksruimte) en specifiek indien de functionaliteit
dat vereist (hotfloor, laboratoria).

De architect tenslotte confronteert het technisch ontwerp met het bouwkundig ontwerp, zijnde de lay-outs van de afdelingen als afspiegeling van de organisatie van het zorgproces, alsmede de in het bouwkundig ontwerp opgenomen interne flexibiliteit van ruimtegebruik en stelt vast of bouwkundig en technisch ontwerp samen kunnen gaan of dat er bijstellingen moeten worden gedaan. Alle hierboven genoemde disciplines stellen kostenramingen op voor hun onderdeel.

De opdrachtgever voegt de verschillende kostenramingen samen op het niveau van stichtingskosten. Hiermee wordt inzicht verkregen in de werkelijke kosten; indien werkelijke kosten afwijken van het bouwbudget kan in een vroegtijdig stadium bijsturing plaatsvinden.

Ook op het niveau van het detail betekent integrale ontwerpaanpak de actieve participatie van de opdrachtgever, de gebruikers en adviseurs in het ontwerpteam. Op het niveau van het detail wordt het bestekontwerp opgesteld.

bestekontwerp

In het besteksontwerp worden het technisch ontwerp (installatie en constructies met inbegrip van toe te passen bouwtechnieken)
en de bouwkundige lay-outs uitgewerkt tot op een zo gedetailleerd en gespecificeerd mogelijk niveau. Het gedetailleerde technisch ontwerp wordt vervolgens geïntegreerd in de gedetailleerde bouwkundige lay-outs; de medische en niet-medische inrichtingen worden op de tekeningen toegevoegd en ook de bijbehorende aansluitvoorzieningen en losse inrichting worden ingetekend. De opdrachtgever laat de gebruikers voor de laatste keer de tekeningen controleren en voor akkoord ondertekenen; hiermee verkrijgen de tekeningen de status van afsprakentekening.
Afspraken- of coördinatietekeningen zijn belangrijk gedurende het gehele traject van bouw en uitvoering. In principe kan er van deze tekeningen niet worden afgeweken.

Dit levert het noodzakelijke inzicht op in de mate waarin bouwkundige lay-outs en technisch ontwerp op elkaar zijn afgestemd. Daar waar afstemming knelpunten oplevert, moeten oplossingen worden gevonden. Er vindt volledige integratie van bouwkundige lay-outs en technisch ontwerp plaats.
De bouwkundige en technische details van bouwtechnieken wordt afgestemd op de in het ontwerp aanwezige bouwstructuren. Het niveau van het detail spreekt zich ook uit over de verfijnde materialisatie van het ziekenhuis.

Bij deze afweging spelen standaardisatie van werkprocessen en meervoudig ruimtegebruik een belangrijke rol. Materiaalvoorstellen worden voorbereid en besproken met de opdrachtgever; voorgestelde afbouwmaterialen worden mede door de opdrachtgever beoordeeld.

De materialen dienen zo gekozen dat exploitatie en beheer niet onnodig worden belast; duurzaam en functioneel zijn daarbij de sleutelbegrippen.
Het plan wordt getoetst op overall ziekenhuisthema’s zoals veiligheid, compartimentering (avond en weekendgebruiksmogelijkheden) en afsluitbaarheid.

Ook nu vindt toetsing plaats van het ontwerp aan de door de opdrachtgever gestelde financiële kaders. Alle betrokken disciplines stellen begrotingen op voor hun onderdeel. De opdrachtgever voegt de verschillende begrotingen samen op het niveau van directiebegroting; financiële afwijkingen kunnen nu nog bijgestuurd worden.

Het plan wordt gepresenteerd. Hiermee is een informatiepakket gerealiseerd dat beschikbaar is voor het houden van een voor de opdrachtgever succesvolle aanbesteding.